GenelRaspberry Pi

Raspberry Pi 4 için Hızlandırma Rehberi

Raspberry Pi, Raspberry Pi Vakfı tarafından yürütülen kredi kartı büyüklüğünde, bir Single Board Computer (Tek Kart Bilgisayar) ailesidir. Projenin asıl amacı, Birleşik Krallık’ta, gelişmekte olan ülkelerin okullarında basit düzeyde bilgisayar bilimi öğretilmesiydi, fakat orijinal model, hedef marketinde dışında büyük satışlar elde edince projenin amacı daha fazla geniş kitlelere ulaşmış oldu. Bu projenin büyümesinde en önemli etken, kartların 35$-65$ arasında değişen ucuz birim fiyatlarına sahip olmasıdır.

Raspberry Pi’nin kullanım alanları çok fazla olduğundan, zaman zaman işlemlerimizde ya da yaptığımız projelerde performansa ihtiyacımız olabiliyor. Bu rehberde, Raspberry Pi’den nasıl daha çok verim alacağınızı, ve ayarlamanız gereken bazı kısımları bölümlere ayırarak göstereceğim. Dilerseniz başlayalım…

Donanım Alanında Yapabileceğiniz İyileştirmeler

1-Güvenilir Bir Güç Kaynağı Tercih Etmek: İşlemciden ve diğer donanımlardan verim almanın en iyi yolu güvenilir bir güç kaynağı kullanmaktır. Eğer cihazın sınırlamalarından daha düşük bir güç kaynağı kullanırsanız cihazınıza yük bindiğinde cihazınız, zorlanabilir, kapanabilir, ve beklenmedik sonuçlar verebilir. Raspberry Pi ailesinden herhangi bir Single Board Computer (Tek Kart Bilgisayar)’ı hangi voltaj ve amper değerleri ile çalıştıracağınızı bilmiyorsanız, ürünün teknik özelliklerine ve güç sınırlamalarına göz atın.

2-İyi Bir Hafıza Kartı Tercih Etmek: Bilgisayarınız, kısa süreli hızlı tepki alacağı işlemleri RAM’de gerçekleştirirken, uzun süreli depolamayı depolama biriminde gerçekleştirir. Raspberry Pi varsayılan depolama birimi olarak, Micro SD (Mikro SD) kartları tercih eder, Mikro SD kartlar küçük bir boyuta sahip olduklarından, standart disklere nazaran daha pahalı ve fiyatına göre daha düşük okuma/yazma hızları verirler. Mikro SD kart tercih ederken, sağladığı boyut açısından SDHC ve SDXC arayüzüne sahip kartları kullanmanız, daha iyi verim almak için ise en az Class 10” (10 MB/saniye) ya da Ultra High Speed(UHS) sınıfını kullanan kartları tavsiye ediyoruz. Yüksek hızlı depolama birimi tercih etmek, Raspberry Pi’ınızı açılışta daha hızlı tepki vermesini sağlayacak ve dosya işlemlerinde gözle görülür bir performans artışına sebep olacaktır. Daha yüksek bir performans isterseniz, HDD ya da SSD disklerinizi USB 3.0 arayüzü ile kullanmanız mümkün.

3-Overclock İşlemi Uygulamak: Raspberry Pi’nizi en yüksek hızlara çıkartmaya hazırmısınız? Raspberry Pi cihazınızda daha fazla işlem gücüne ihtiyacınız varsa, Raspberry Pi cihazınızın CPU ve GPU saat döngüsünü çok kolay bir şekilde artırabilirsiniz. Saat hızını arttırmak, saniyede yapılan işlem sayısını arttırsa da işlemcinin saat döngüsü başına çalıştırabileceği komut sayısını değiştiremezsiniz. En verimli Overclock (Hız Aşırtma) işlemi yapılabilecek modeller Raspberry Pi 3 ve Raspberry Pi 4’dür.Raspberry Pi 4’ünüzün CPU’sunu 1500 MHz’den 2147 MHz’e ve GPU’sunu 500 MHz’den 750 MHz’e kadar overclock edebilirsiniz. Raspberry Pi 4 en son model olduğundan, onun üzerinden gideceğim…

Terminal (Uçbirim) uygulamasına giderek, tüm APT paketi deposu önbelleğini aşağıdaki komutla güncelleyin:

$ sudo apt uptade
Paketlerimiz başarıyla güncellendi…

Çekirdek ve ürün yazılımı paketleri (varsa) dahil olmak üzere tüm paketleri yükseltmek için aşağıdaki komutu çalıştırın:

$ sudo apt dist-upgrade
Paket yöneticisi tüm paketleri, internet ağı kullanarak güncelleyecektir. Kurulumun tamamlanması internet hızınıza bağlı olarak biraz zaman alabilir.

“Y” tuşu ile kuruluma izin verebilir, “n” tuşu ile reddedebilirsiniz. Bu noktada tüm güncellemelerin yüklenmesi gerekir. Değişikliklerin etkin olabilmesi için, cihazınızı aşağıdaki komut ile ya da kapatma menüsünden yeniden başlatın.

$ sudo reboot

Bu bölümde asıl önemli işlem olan, hız aşırtmanın nasıl yapılacağını göstereceğim, terminal (uçbirimde) aşağıdaki komutu çalıştırarak CPU saat frekans hızını görüntüleyebiliriz.

$ lscpu

Gördüğünüz gibi cihazımızın, maksimum saat frekansı 1500 MHz ve minimum CPU saat frekansı 600 MHz’dir.

Cihaz bilgilerimiz burada gözükmektedir, CPU’umuz ile ilgili daha fazla bilgiyide bu ekranda görebiliriz.

Raspberry Pi 4’ünüzün CPU’sunu overclock etmek için, /boot/config.txt dosyasını nano metin düzenleyicisiyle aşağıdaki gibi açın:

 $ sudo nano /boot /config.txt

CPU saat frekansını 1500 MHz’den 1700 MHz ya da başka bir saat hızına (Max 2.147MHz) ayarlamak için, /boot/config.txt yapılandırma dosyasının sonuna aşağıdaki ekran görüntüsünde işaretlendiği gibi ek parametre ekleyelim.

Eğer ki GPU’nuzun saat frekansını arttırmak isterseniz (Max 700MHz) belirttiğim kod satırını aşağıdaki ekran görüntüsünde işaretlendiği gibi ekleyin. Ben GPU saat frekansını 500 MHz’den 600 MHz’e ayarlamak istiyorum.

Yapılandırma dosyasını kaydetmek için <Ctrl > + X ve ardından Y ve < Enter > tuş kombinasyonlarını izlememiz gerekiyor.

Değişikliklerin etkin olabilmesi için, cihazınızı aşağıdaki komut ile ya da kapatma menüsünden yeniden başlatın.

$ sudo reboot

Cihazımızı yeniden başlattıktan sonra, overclock işlemini kontrol etmek için “lscpu” komutunu tekrar çalıştırıp değişiklikleri kontrol edebilirsiniz.

Raspberry Pi 4 cihazınızın CPU saat hızını en fazla 2147MHz’e, GPU saat hızını ise en fazla 700MHz’ye çıkarabilirsiniz, CPU/GPU saat hızını arttırırken doğru bir güç kaynağı ve doğru bir soğutma kullandığınızdan emin olun, aksi takdirde Raspberry Pi 4 cihazınız önyüklenemeyebilir. Eğer böyle bir durum yaşarsanız, Raspberry Pi 4 cihazınız açılırken önyüklenene kadar sürekli <Shift>  tuşuna basarsanız, yapılandırma ayarlarına giderek hız aşırtmayı devre dışı bırakabilirsiniz. Eğer klavye ya da herhangi bir giriş aygıtınız yok ise, Mikro SD kartınızı bilgisayarınıza takın ve /boot dizinine gidin, oradan config.txt dosyasını açın ve belirttiğimiz hız aşırtma parametrelerini silin ve değişiklikleri kaydedin. Daha sonra Mikro SD kartınızı cihazınıza geri takarak tekrar deneyin.

Yazılım Alanında Yapabileceğiniz İyileştirmeler

1- Daha farklı bir işletim sistemi kullanmak: Raspberry Pi’de kullanabileceğiniz bir sürü işletim sistemi mevcuttur. Genel bir kullanımı amaçlıyorsanız Raspberry Pi OS (Raspbian)’ı kullanabilirsiniz. Raspberry Pi OS özellikle Raspberry Pi için tasarlanmış Debian tabanlı bir işletim sistemidir ve Raspberry kullanıcıları için minimalist, uyumlu ve hızlıdır.

Eğer Raspberry Pi cihazınızı bir medya oynatıcısına dönüştürmek isterseniz, bunun için geliştirilen işletim sistemleri olan OpenElec’i kullanabilirsiniz. OpenElec Raspberry Pi ve öbür cihazları Kodi medya merkezine dönüştürmek için sıfırdan geliştirilen küçük bir Linux tabanlı işletim sistemidir. Modern ve minimalist bir işletim sistemi arıyorsanız OpenElec’e alternatif olan OSMC(Open Source Media Center) işletim sistemini tercih edebilirsiniz.

Elbette Raspberry Pi OS’dan daha küçük ve hızlı işletim sistemleri de mevcuttur. Bunlardan bir tanesi RISC OS’dur. RISC OS orijinal ARM’nin yaratıcıları tarafından ARM işlemciler için özel olarak tasarlanmış benzersiz bir açık kaynaklı işletim sistemidir. Linux ve Windows’tan bağımsız olmakla beraber, bu işletim sistemine alışma süreci uzun sürebilir.

2- Gereksiz Paketleri Kaldırmak (Linux): Linux işletim sistemlerinin bazılarında yüklü gelen paket sayısı bir hayli fazladır. Özellikle Raspberry Pi OS’u “Recommended Software” seçeneği ile birlikte indirdiyseniz LibreOffice, Java IDE, Sense Hat Emulator, Scratch gibi paketler görebilirsiniz. Bunları varsayılan paket yöneticiniz ya da komut satırından listeleyerek silmeniz mümkün.

Eğer paketleri silmede zorlanıyor iseniz, GitHub’da “techworked” isimli kullanıcının “raspberrypi-remove-apps” isimli reposunu klonlayarak, Raspberry Pi cihazınızdaki istenmeyen uygulamaları kaldırmak mümkün. GitHub linkine buradan erişebilirsiniz. Not: Bu script belirtilen şu uygulamaları kaldırır.

  • Minecraft pi
  • Scratch
  • Wolfram
  • Debian reference
  • Epiphany browser
  • Sonic pi
  • Supercollider
  • Greenfoot
  • Bluej
  • Sense hat
  • Sense emulation
  • Scratch2
  • Nodered
  • Libreoffice
  • Claws mail
  • Thonny python
  • Geany
  • Chromium
  • VNC viewer
  • VNC server

Uygulamaları kaldırdıktan sonra, eğer tekrar ihtiyacınız olur ise Raspberry Pi OS’da yüklü gelen “Add/Remove Software Tool” aracını kullanarak yeniden yükleyebilirsiniz.

Video & Web Alanında Yapabileceğiniz İyileştirmeler

Youtube ya da Video Platformundaki Takılmaları Önlemek: Ne yazık ki Youtube videolarını yüksek kalitede oynatırken (720p/1080p/2160p) takılmalara maruz kalabiliyoruz. Ancak bunu önlemek için yapabileceğimiz bir sürü çözüm mevcut.

Chromium Tarayıcısından Şaşmamak: Maalesef, GNU/Linux dağıtımlarındaki çoğu web tarayıcısı, ARM işlemci tabanını desteklemeyebiliyor. Raspberry Pi cihazlarında ise kullanabileceğimiz 3 alternatif var bunlar; Chromium, Firefox ESR ve Puffin. Her üç tarayıcıda normal bir şekilde başlatılsa da, Firefox ESR’de yüksek CPU/GPU kullanımı, kapanmalar mevcutken Puffin’de ise uyumluluk sorunları baş gösteriyor. Bu durumda kullanabileceğimiz en iyi tarayıcı Chromium, Chromium Microsoft Edge, Yandex Browser ve Google Chrome tarayıcılarının temelini oluşturan, tamamen açık kaynak kodlu ve Raspberry Pi cihazlarda düzgün çalışan bir web tarayıcısıdır.

Adım 1: Takılmaları İndirgemek: Chrome sürümlerinde Youtube ve diğer video platformlarında aktif hale gelen donanım hızlandırma teknolojisi ne yazık ki Chromium’da düzgün bir şekilde çalışmıyor. Donanım hızlandırma teknolojisi olmadan maalesef videolar yavaş/kararsız çalışabiliyorlar. Youtube platformunda videoları h264 (max 1080P)’de düzgün bir şekilde oynatmak için Chromium’daki  “h264ify”ve “enhanced-h264ify” eklentisini tercih edebilirsiniz. Bu eklentiler ile birlikte Youtube’da V8/V9 codec’i ile oluşturulmuş videolar, zorunlu olarak h264 modunda oynatılır, bu sayede videolardaki takılma sorununu en aza indirebilirsiniz.

chrome.google.com/webstore adresinden, Chrome için geliştirilen eklenti ve tema marketini başlatıyoruz.
Daha sonra arama kutucuğuna, “h264ify” yazıp, eklentiler alt sekmesine gidiyoruz. Listedeki ilk öğe ve ikinci öğe bizim eklentimiz. Eklentinin üzerindeki bağlantıya tıklayarak tarayıcınıza eklentiyi uygulayabilirsiniz

Adım  2: Ekran Yırtılmalarını Önlemek: İlginç bir şekilde, çoğu ekran yırtılması Raspberry Pi 4 cihazında gerçekleşiyor, yine de neredeyse tüm Raspberry Pi modellerinde video oynatırken, ekran yırtılmaları ile az da olsa karşılaşabiliyoruz. Bunu çözmek için yapabileceğimiz bazı adımlar mevcut.

Chromium’u komut satırından Open GL ES kullanmaya zorlayarak, ekran yırtılmasını büyük ölçüde engelleyebilirsiniz. Chromium’u başlatırken, use-gl=egl bayrağını kullanarak, başlatmamız gerekiyor, bunun için terminal(uçbirim)giderek aşağıdaki komutları yazıyorum.

/usr/bin/chromium-browser --use-gl=egl

Yukarıdaki komut ile Chromium’u başlattığınızda tarayıcınız Open GL ES kullanmış olacak her seferinde bunu yazmak yerine, dilerseniz kısayol oluşturabilirsiniz.

Bu soruna sebebiyet veren ikinci bir etken ise, Raspberry Pi OS’da yüklü gelen “xcompmgr” pencere kompozisyon yöneticisi, bu ayarı da kapatmak için yine uçbirime gidiyoruz.

sudo raspi-config

Sistemimizi konfigüre etmemizi sağlayan araçlardan biri olan “raspi-config” ile kritik ve basit ayarları yapılandırabiliriz. Programımızı başlattıktan sonra açılan menüde  Advanced Options -> Compositor -> xcompmgr composition manager -> No seçeneğinden bu ayarı da devre dışı bırakalım.

Daha sonra uygulamadan çıkalım ve Rapberry Pi cihazımızı yeniden başlatalım. Bu ayarları yaptıktan sonra takılmalar ve yırtılmalar %90 azalacaktır.

Bu yazımızında sonuna gelmiş bulunmaktayız. Eğer bu işlemleri yaparken sorularınız ya da takıldığınız yerler var ise, Telegram adresim olan: @netstreet‘den iletişime geçebilirsiniz. Fikirleriniz ya da önerileriniz var ise yorumlarda belirtebilirsiniz. Saygılar ?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu